Χημεία Α' Λυκείου

Χημικές Αντιδράσεις

Τι είναι Χημική Αντίδραση;

Η χημική αντίδραση είναι η διαδικασία κατά την οποία μία ή περισσότερες ουσίες μετατρέπονται σε νέες ουσίες με διαφορετικές ιδιότητες.

Αντιδρώντα → Προϊόντα
Τα αντιδρώντα μετατρέπονται σε προϊόντα

Σημάδια ότι γίνεται χημική αντίδραση:

  • Έκλυση αερίου (φυσαλίδες)
  • Σχηματισμός ιζήματος (καθίζηση)
  • Αλλαγή χρώματος
  • Έκλυση ή απορρόφηση θερμότητας
  • Έκλυση φωτός

Χημικές Εξισώσεις

Η χημική εξίσωση είναι η συμβολική αναπαράσταση μιας χημικής αντίδρασης.

2H₂ + O₂ 2H₂O

2 μόρια υδρογόνου + 1 μόριο οξυγόνου → 2 μόρια νερού

Νόμος Διατήρησης Μάζας
Η μάζα των αντιδρώντων = η μάζα των προϊόντων

Σύμβολα καταστάσεων:

  • (s) = στερεό (solid)
  • (l) = υγρό (liquid)
  • (g) = αέριο (gas)
  • (aq) = υδατικό διάλυμα (aqueous)

Ισοστάθμιση Χημικών Εξισώσεων

Μια εξίσωση είναι ισοσταθμισμένη όταν ο αριθμός κάθε είδους ατόμων είναι ίδιος και στα δύο μέλη.

Παράδειγμα Ισοστάθμισης

Ισοστάθμισε: Fe + O₂ → Fe₂O₃

Λύση

Βήμα 1: Μετράμε τα άτομα

Αριστερά: 1 Fe, 2 O | Δεξιά: 2 Fe, 3 O

Βήμα 2: Βάζουμε συντελεστές

4Fe + 3O₂ → 2Fe₂O₃

Επαλήθευση: 4 Fe = 4 Fe | 6 O = 6 O

Κανόνες ισοστάθμισης:

  • Ξεκινάμε από το πιο πολύπλοκο μόριο
  • Ισοσταθμίζουμε πρώτα τα μέταλλα
  • Μετά τα αμέταλλα (εκτός O και H)
  • Τελευταίο το οξυγόνο και το υδρογόνο

Τύποι Χημικών Αντιδράσεων

Τύπος Γενική Μορφή Παράδειγμα
Σύνθεση A + B → AB 2Na + Cl₂ → 2NaCl
Διάσπαση AB → A + B 2H₂O → 2H₂ + O₂
Απλή Αντικατάσταση A + BC → AC + B Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂
Διπλή Αντικατάσταση AB + CD → AD + CB NaCl + AgNO₃ → AgCl + NaNO₃
Καύση Καύσιμο + O₂ → CO₂ + H₂O CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O

Σημαντικές Αντιδράσεις

Καύση Μεθανίου (Φυσικό αέριο)

CH₄ + 2O₂ CO₂ + 2H₂O

Εξώθερμη αντίδραση - παράγει θερμότητα

Εξουδετέρωση

HCl + NaOH NaCl + H₂O

Οξύ + Βάση → Άλας + Νερό

Ηλεκτρόλυση Νερού

2H₂O 2H₂ + O₂

Διάσπαση νερού με ηλεκτρικό ρεύμα

Σύνοψη

  • Χημική αντίδραση: Αντιδρώντα → Προϊόντα
  • Νόμος διατήρησης μάζας: Ίδια μάζα πριν και μετά
  • Ισοστάθμιση: Ίδιος αριθμός ατόμων σε κάθε μέλος
  • Τύποι: Σύνθεση, διάσπαση, απλή/διπλή αντικατάσταση, καύση

Ασκήσεις Εξάσκησης

Άσκηση 1

Ισοστάθμισε: N₂ + H₂ → NH₃

Λύση

• Αριστερά: 2 N, 2 H | Δεξιά: 1 N, 3 H

• N₂ + 3H₂ → 2NH₃

• Επαλήθευση: 2 N = 2 N | 6 H = 6 H

Άσκηση 2

Τι τύπος αντίδρασης είναι: 2KClO₃ → 2KCl + 3O₂;

Λύση

Διάσπαση - Μία ουσία διασπάται σε απλούστερες

Άσκηση 3

Ισοστάθμισε: C₃H₈ + O₂ → CO₂ + H₂O

Λύση

• C: 3 → 3CO₂

• H: 8 → 4H₂O

• O: 3×2 + 4×1 = 10 O → 5O₂

• C₃H₈ + 5O₂ → 3CO₂ + 4H₂O

Ο σύνδεσμος αντιγράφηκε!